Hiểu nguyên lý
Ắc quy 12V là bình chứa điện cho lúc khởi động: khi bạn đề máy, nó cấp một dòng điện rất lớn trong vài giây để máy đề quay động cơ. Khi máy đã nổ, máy phát điện (do dây curoa kéo) sạc lại ắc quy và cấp điện cho đèn, điều hoà, màn hình. Vì vậy ắc quy yếu thường lộ rõ nhất vào buổi sáng, khi đề máy sau một đêm đỗ hoặc sau nhiều ngày không chạy.
Phần lớn xe con dùng ắc quy axit-chì, loại khô (miễn bảo dưỡng) hoặc loại AGM/EFB cho xe có tính năng tự ngắt động cơ khi dừng. Ở khí hậu nóng như Việt Nam, tuổi thọ thường khoảng 2–4 năm, có khi tới 5 năm tuỳ loại và cách dùng. Ắc quy hay chết sớm khi xe chỉ chạy những quãng rất ngắn, để lâu không nổ máy, hay bật đèn, màn hình khi tắt máy.
Cọc bình là chỗ dây điện bắt vào ắc quy. Theo thời gian, quanh cọc có thể đóng lớp bột trắng hoặc xanh do ăn mòn, làm điện truyền kém và xe đề yếu dù bình còn tốt. Vệ sinh cọc là việc chủ xe tự làm được, nhưng phải đúng thứ tự: tháo cọc âm (–) trước, lắp cọc âm sau. Lý do: thân xe nối với cực âm; nếu tháo cực dương trước mà cờ lê chạm vào thân xe, bạn sẽ tạo ra chập mạch, tóe lửa.
Các bước
- Tìm ắc quy và phân biệt hai cọcMở capo. Ắc quy là khối hộp chữ nhật, thường ở một góc khoang máy (một số xe đặt dưới ghế hoặc trong cốp — tuỳ xe, xem sổ hướng dẫn). Cọc dương có dấu +, thường có nắp chụp đỏ; cọc âm có dấu –, dây nối về thân xe hoặc động cơ.
- Nhìn tình trạng bên ngoàiXem vỏ có phồng, nứt, ẩm ướt không; cọc có bột trắng, xanh; dây có lỏng không (lay nhẹ đầu cọc, không được xoay). Đọc nhãn: nhiều bình có ngày sản xuất. Một số bình có mắt báo trên nắp — ý nghĩa màu tuỳ hãng ắc quy (thường xanh là tốt, đen là cần sạc, trắng/vàng là nên thay), xem nhãn trên bình. Bình phồng, nứt, rỉ dung dịch hoặc nóng bất thường: không chạm vào, không tháo, không câu bình — gọi gara. Dung dịch axit gây bỏng da, mắt.
- Đo điện áp (nếu có đồng hồ)Với đồng hồ vạn năng để thang 20V DC, que đỏ vào cọc +, que đen vào cọc –. Xe đã tắt máy vài giờ: khoảng 12,4–12,7V là bình khoẻ; dưới khoảng 12,2V là bình đang yếu hoặc cần sạc. Khi nổ máy, điện áp thường lên khoảng 13,5–14,7V, cho thấy máy phát đang sạc. Gara hoặc cửa hàng ắc quy có máy đo tải chính xác hơn.
- Tháo cọc âm trước, rồi cọc dươngTắt máy, rút chìa / để chìa thông minh xa xe, tắt hết đèn, đeo kính và găng tay. Nới ốc kẹp cọc âm (–), nhấc dây ra và để nó quay ra xa, không chạm vào bình. Sau đó mới tháo cọc dương (+). Nếu chỉ cần vệ sinh nhẹ, có thể không tháo mà lau bằng bàn chải khô. Luôn tháo cọc âm trước. Không để cờ lê chạm cùng lúc cọc dương và thân xe hoặc cọc âm. Tránh lửa, thuốc lá gần ắc quy. Tháo ắc quy có thể làm mất cài đặt radio, đồng hồ.
- Làm sạch cọc và đầu kẹpPha một thìa baking soda với khoảng một cốc nước, dùng bàn chải đánh cọc hoặc bàn chải nhỏ chấm vào và chà lớp bột ăn mòn ở cọc và đầu kẹp; dung dịch sẽ sủi bọt khi trung hoà axit. Lau lại bằng khăn ẩm sạch, rồi lau khô. Không để nước chảy vào các lỗ trên nắp bình.
- Lắp cọc dương trước, cọc âm sauLắp đầu kẹp cọc dương (+) và siết vừa chặt, đậy nắp đỏ. Sau cùng lắp cọc âm (–). Có thể bôi một lớp mỏng mỡ bảo vệ cọc chuyên dụng (hoặc vaseline) để chậm ăn mòn. Lay thử: đầu kẹp không được xoay. Nổ máy kiểm tra, cài lại đồng hồ, radio nếu cần. Lắp cọc âm sau cùng. Không siết quá mạnh làm nứt cọc chì.
Dấu hiệu nhận biết
- Đề máy quay chậm, ì ạch, nhất là buổi sáng hoặc sau vài ngày không chạy
- Đèn pha, đèn trong xe mờ hoặc chập chờn khi đề máy
- Phải câu bình (kích điện) nhiều lần trong thời gian ngắn
- Quanh cọc ắc quy có bột trắng hoặc xanh
- Vỏ ắc quy phồng, nứt, rỉ nước hoặc có mùi trứng thối
- Đèn báo ắc quy (hình bình có dấu + và –) sáng khi đang chạy
- Kính cửa điện lên xuống chậm, còi kêu yếu hơn trước
Khi nào tự xử lý, khi nào ra gara?
Kiểm tra nhanh
Kiến thức tham khảo, không thay thế kiểm tra của kỹ thuật viên. Mô hình 3D minh hoạ một chiếc xe điển hình, vị trí chi tiết trên xe của bạn có thể khác — xem sổ hướng dẫn sử dụng. Nguồn: oto.com.vn — Cách chăm sóc bảo dưỡng để kéo dài tuổi thọ của ắc quy · VietNamNet — 10 dấu hiệu cảnh báo ắc quy ô tô sắp cạn nguồn