Hiểu nguyên lý
Lốp thủng làm xe mất hơi dần (đinh, vít) hoặc xẹp đột ngột (nổ lốp, rách hông). Chạy tiếp khi lốp đã xẹp có thể làm hỏng hẳn lốp, móp mâm và khiến xe khó điều khiển. Việc đầu tiên luôn là giữ chặt vô-lăng, nhả ga từ từ, không phanh gấp, bật đèn khẩn cấp và tìm chỗ đỗ an toàn.
Thay lốp dự phòng là việc người không chuyên làm được, nhưng nguy hiểm nhất không nằm ở con ốc mà ở hai chỗ: xe khác lao tới khi bạn đang ngồi bên lề, và xe tuột khỏi kích. Vì vậy trình tự luôn là: đỗ an toàn và cảnh báo trước, nới ốc khi bánh còn chạm đất, kê kích đúng điểm kê trên sườn xe, không bao giờ chui vào gầm khi xe chỉ đứng trên kích.
Nhiều xe phổ thông dùng lốp dự phòng cỡ nhỏ (hẹp, thường có màu mâm hoặc nhãn khác). Lốp này chỉ để đi tạm: bám đường kém, phanh dài hơn, thường giới hạn khoảng 80 km/h — con số chính xác ghi trên hông lốp hoặc trong sổ hướng dẫn. Một số xe không có lốp dự phòng mà có bộ vá nhanh (keo + bơm điện): dùng được với lỗ đinh nhỏ ở mặt gai, không dùng được khi lốp rách hông hoặc rách lớn.
Các bước
- Đỗ xe an toàn, bật đèn khẩn cấpGiữ chặt vô-lăng, nhả ga từ từ, phanh nhẹ, tấp vào lề phẳng, cứng, càng xa làn xe chạy càng tốt. Bật đèn khẩn cấp, kéo phanh tay, cần số về P (số sàn: vào số 1 hoặc số lùi). Cho mọi người xuống xe về phía an toàn, đứng xa làn đường. Trên cao tốc hoặc đường hẹp, nếu không có chỗ đỗ đủ xa làn xe, đừng tự thay: ra sau lan can, gọi cứu hộ.
- Đặt tam giác / biển cảnh báo phía sauLấy tam giác phản quang trong cốp, đi bộ ngược chiều xe chạy và đặt đủ xa phía sau để xe tới kịp nhìn thấy và tránh; trên cao tốc, đường cong hay dốc phải đặt xa hơn nhiều. Mặc áo phản quang nếu có, nhất là ban đêm. Đi sát mép đường khi đặt tam giác, luôn quan sát xe phía sau.
- Lấy lốp dự phòng, kích và tay vặt ốcMở cốp, nhấc tấm sàn, lấy lốp dự phòng, kích và tay vặt ốc. Ấn thử lốp dự phòng: nếu mềm, xẹp thì dừng lại, dùng bộ vá / bơm hoặc gọi cứu hộ. Xem nhãn trên lốp dự phòng để biết giới hạn tốc độ.
- Chèn bánh và nới ốc khi bánh còn chạm đấtChèn đá hoặc gạch vào bánh nằm chéo với bánh thủng. Tháo nắp chụp mâm (nếu có), dùng tay vặt nới các ốc ngược chiều kim đồng hồ khoảng nửa vòng, theo thứ tự chéo. Chưa tháo hẳn. Nếu ốc quá chặt, có thể dùng chân ấn lên tay vặt, giữ thăng bằng.
- Kê kích đúng điểm và nâng xeĐặt kích vào điểm kê kích trên sườn xe gần bánh thủng — thường là gờ thép có vết khía hoặc dấu, xem sổ hướng dẫn. Nền đất yếu thì lót tấm ván. Quay kích nâng tới khi lốp thủng rời đất vài phân là đủ. Không chui hay thò tay chân vào gầm khi xe chỉ đứng trên kích. Kê sai điểm có thể làm móp sàn, xe tuột kích.
- Tháo bánh thủng, đặt dưới sườn xeTháo hết ốc, để vào chỗ không lăn mất (nắp chụp mâm lật ngửa là vừa). Kéo bánh ra theo phương thẳng, rồi đặt nằm dưới sườn xe cạnh kích — nếu kích sập, xe đè lên bánh này chứ không rơi xuống đất.
- Lắp lốp dự phòng, vặn ốc bằng tayĐưa lốp dự phòng vào, khớp lỗ với bu lông. Vặn tất cả các ốc bằng tay cho ăn ren trước, mặt côn của ốc quay vào mâm, rồi siết sơ bằng tay vặt theo thứ tự chéo (hình sao), chưa siết hết lực.
- Hạ xe, siết chéo lần cuốiHạ kích từ từ tới khi bánh chạm đất hẳn. Siết chặt từng ốc theo thứ tự chéo, đi hai vòng cho đều. Rút kích, cất lốp thủng, kích, tay vặt và tam giác vào cốp.
- Xe không có lốp dự phòng: bộ vá nhanhVới lỗ đinh nhỏ ở mặt gai: để nguyên đinh, nối bình keo và bơm vào van lốp theo hướng dẫn in trên bộ vá, bơm tới áp suất khuyến nghị, chạy chậm vài km cho keo dàn đều rồi kiểm tra lại áp suất. Báo tiệm lốp là đã bơm keo. Bộ vá nhanh không dùng được khi rách hông lốp, lỗ lớn hoặc lốp đã chạy xẹp lâu. Khi đó gọi cứu hộ.
- Sau khi thay: áp suất, tốc độ, tiệm lốpKiểm tra áp suất lốp dự phòng sớm nhất có thể (lốp cỡ nhỏ thường cần áp suất cao hơn lốp thường — xem nhãn trên lốp). Lái nhẹ nhàng, dưới giới hạn ghi trên lốp (thường khoảng 80 km/h), đi thẳng tới tiệm lốp để vá / thay lốp chính và nhờ siết lại ốc đúng lực.
Dấu hiệu nhận biết
- Vô-lăng bị kéo lệch về một bên, xe ì hơn bình thường
- Tiếng “phành phạch” hoặc rung theo tốc độ bánh xe
- Đèn báo áp suất lốp sáng, màn hình báo một lốp áp suất thấp
- Nhìn thấy một lốp xẹp hẳn, hông lốp phình hoặc có đinh, vít cắm vào mặt gai
- Tiếng nổ lớn kèm xe chao mạnh (nổ lốp)
Khi nào tự xử lý, khi nào ra gara?
Kiểm tra nhanh
Kiến thức tham khảo, không thay thế kiểm tra của kỹ thuật viên. Mô hình 3D minh hoạ một chiếc xe điển hình, vị trí chi tiết trên xe của bạn có thể khác — xem sổ hướng dẫn sử dụng. Nguồn: 9 bước thay bánh dự phòng — VnExpress · Cách xử lý khi xe bị nổ lốp trên đường cao tốc và hướng dẫn tự thay lốp ô tô — oto.com.vn · Lốp dự phòng cỡ nhỏ: Nhiều tài xế dùng sai, dễ rước họa khi chạy đường dài — VTC News