Hiểu nguyên lý
Bốn miếng cao su mỗi miếng chỉ bằng bàn tay chạm mặt đường là tất cả những gì giữ xe bám đường khi phanh, khi vào cua và khi trời mưa. Áp suất lốp quyết định hình dạng của mặt tiếp xúc đó. Lốp non hơi làm hông lốp gập nhiều, nóng lên, hao xăng, mòn hai mép và dễ nổ khi chạy cao tốc. Lốp quá căng thì mặt tiếp xúc nhỏ lại, mòn giữa, xe xóc và bám đường kém hơn. Lốp tự mất hơi dần theo thời gian, nên đo khoảng mỗi tháng và trước chuyến đi xa.
Áp suất đúng cho xe bạn không in trên lốp. Con số trên hông lốp (MAX PRESS) là mức tối đa lốp chịu được, không phải mức nên bơm. Mức khuyến nghị nằm trên tem dán ở khung cửa người lái, nắp bình xăng hoặc trong sổ hướng dẫn; xe con phổ thông thường vào khoảng 2,2–2,5 bar (32–36 psi), có xe ghi khác nhau giữa bánh trước và sau hoặc khi chở đủ tải. Phải đo khi lốp nguội, tức xe chưa chạy hoặc mới chạy rất ngắn, vì lốp nóng cho số cao hơn thực tế.
Gai lốp thoát nước giúp xe không bị trượt nước khi mưa. Trong rãnh gai có các gờ chỉ báo mòn (TWI); khi mặt gai mòn ngang gờ này, độ sâu chỉ còn khoảng 1,6 mm và lốp cần thay. Nhiều hãng lốp khuyên thay sớm hơn, khoảng 3 mm, nếu hay chạy đường mưa. Bánh trước (bánh dẫn động và đánh lái trên đa số xe phổ thông) thường mòn nhanh hơn bánh sau, nên đảo lốp định kỳ giúp bốn lốp mòn đều.
Các bước
- Tìm áp suất khuyến nghị trên tem cửaMở cửa người lái, nhìn khung cửa (cột B) hoặc mép cửa: có tem ghi áp suất lốp trước, sau, đôi khi cả lốp dự phòng, bằng kPa, bar hoặc psi. Một số xe dán ở nắp bình xăng. Nếu không thấy, tra trong sổ hướng dẫn sử dụng.
- Đo áp suất khi lốp nguộiTháo nắp van, ấn đồng hồ đo thẳng và dứt khoát vào đầu van cho tới khi hết tiếng xì, đọc số. Đo cả bốn bánh. Nếu thiếu, bơm thêm từng chút rồi đo lại. Nếu vừa chạy xa, ghi lại số đo nhưng đừng xả bớt hơi vì lốp nóng luôn cho số cao hơn; chờ nguội rồi chỉnh.
- Đọc ký hiệu kích thước lốpVí dụ 185/60R15 84H: 185 là bề rộng lốp (mm); 60 là chiều cao hông bằng 60% bề rộng; R là lốp bố tròn (radial); 15 là đường kính mâm (inch); 84 là chỉ số tải (tra bảng, 84 ≈ 500 kg mỗi lốp); H là chỉ số tốc độ tối đa (H = 210 km/h). Khi thay lốp, giữ đúng kích thước và không dùng chỉ số tải, tốc độ thấp hơn lốp nguyên bản.
- Xem ngày sản xuất của lốpTìm dãy ký tự bắt đầu bằng DOT trên hông lốp, bốn số cuối là tuần và năm sản xuất: 2423 nghĩa là tuần 24 năm 2023. Cao su lão hoá theo thời gian dù ít chạy, nhất là dưới nắng nóng. Nhiều nơi khuyên thay lốp sau khoảng 6 năm kể từ ngày sản xuất, hoặc sớm hơn nếu hông lốp nứt.
- Kiểm tra độ mòn bằng vạch TWITrên vai lốp có ký hiệu nhỏ (chữ TWI hoặc hình tam giác) chỉ vị trí các gờ chỉ báo mòn trong rãnh gai. Nhìn vào rãnh: gờ còn thấp hơn mặt gai rõ rệt là còn dùng tốt; mặt gai đã ngang gờ là phải thay. Xem ở cả mép trong, mép ngoài và giữa vì lốp có thể mòn lệch.
- Đừng quên lốp dự phòngMở cốp, nhấc tấm lót sàn để thấy lốp dự phòng. Lốp này hay bị bỏ quên và thường non hơi đúng lúc cần. Đo áp suất theo tem cửa; lốp dự phòng loại nhỏ (lốp tạm) thường cần áp suất cao hơn và chỉ dùng chạy chậm, quãng ngắn — tuỳ xe, xem sổ hướng dẫn.
- Hiểu chuyện đảo lốpĐảo lốp là đổi vị trí lốp trước và sau để chúng mòn đều, thường mỗi khoảng 8.000–10.000 km hoặc theo sổ bảo dưỡng. Kiểu đảo phổ biến cho xe dẫn động cầu trước: hai bánh trước chuyển thẳng ra sau, hai bánh sau chuyển chéo lên trước; lốp có chiều quay thì chỉ đảo trước–sau cùng bên. Việc này cần nâng xe nên thường làm ở gara cùng lúc bảo dưỡng. Không chui xuống gầm hay tháo bánh khi xe chỉ đứng trên kích theo xe. Đảo lốp nên làm ở gara có cầu nâng; xe có cảm biến áp suất lốp có thể cần cài đặt lại.
Dấu hiệu nhận biết
- Xe kéo lệch về một bên khi buông nhẹ vô lăng trên đường thẳng
- Đèn báo áp suất lốp (hình móng ngựa có dấu chấm than) sáng trên taplo
- Hai mép lốp mòn nhanh hơn phần giữa (thường do non hơi)
- Phần giữa mặt gai mòn nhanh hơn hai mép (thường do bơm quá căng)
- Vô lăng rung ở một dải tốc độ nhất định
- Hông lốp có vết nứt chân chim, u phồng hoặc vết cắt
Khi nào tự xử lý, khi nào ra gara?
Kiểm tra nhanh
Kiến thức tham khảo, không thay thế kiểm tra của kỹ thuật viên. Mô hình 3D minh hoạ một chiếc xe điển hình, vị trí chi tiết trên xe của bạn có thể khác — xem sổ hướng dẫn sử dụng. Nguồn: Michelin — Tire pressure: when and how to check · Pirelli — How to read your tyre markings · Goodyear India — Reading your tyre · oto.com.vn — Khám phá ý nghĩa của các thông số vỏ xe ô tô cơ bản nhất