Hiểu nguyên lý
Mỗi lần lên số, tỉ số truyền nhỏ đi nên vòng tua động cơ tụt xuống ở cùng tốc độ xe. Trên mô hình hộp số của Carmi: từ số 1 (3,62) lên số 2 (1,86), vòng tua còn khoảng một nửa; từ 2 lên 3 còn khoảng 2/3; từ 3 lên 4 và 4 lên 5 còn khoảng 3/4. Vì vậy nếu lên số khi máy mới khoảng 1.500 vòng/phút, sang số mới vòng tua có thể tụt dưới 1.000, máy ì, rung và hộp số, chân máy chịu tải nặng. Ngược lại, chờ kim gần vạch đỏ mới lên số thì tốn xăng, ồn và mài mòn không cần thiết.
Với xe xăng phổ thông đi bình thường, nhiều người lái lên số trong khoảng 2.000–3.000 vòng/phút, tăng tốc mạnh hoặc leo dốc thì cao hơn. Đây là khoảng tham khảo; xe máy dầu, xe tăng áp có vùng làm việc khác, hãy xem sổ hướng dẫn hoặc đèn gợi ý sang số nếu xe có. Ví dụ trên mô hình, ở 2.500 vòng/phút xe chạy khoảng 19 km/h ở số 1, 37 km/h ở số 2, 57 km/h ở số 3, 74 km/h ở số 4 và 98 km/h ở số 5. Xe thật khác nhau tuỳ hãng, nhưng cách đọc là như vậy.
Về số là chiều ngược lại: tỉ số lớn lên nên vòng tua tăng. Về số khi xe còn quá nhanh (ví dụ từ 4 xuống 2 ở tốc độ cao) làm vòng tua vọt, xe ghì mạnh, đĩa côn và đồng tốc chịu sốc. Quy tắc dễ nhớ: chọn số sao cho sau khi đổi, vòng tua vẫn nằm trong vùng thoải mái. Khi xe chậm lại, máy bắt đầu rung, ì thì về một số; khi cần lực kéo để vượt hay leo dốc, về số sớm trước khi xe hết đà.
Các bước
- Đọc đồng hồ vòng tuaĐồng hồ vòng tua thường ghi số nhân 1.000 vòng/phút (x1000 r/min); vùng đỏ là giới hạn tối đa của động cơ. Không tải khoảng 800 vòng/phút. Tập liếc nhanh kim vòng tua và đồng hồ tốc độ cùng lúc khi lái.
- Thao tác lên số: côn ra, ga vàoKhi vòng tua tới khoảng phù hợp: nhả ga, đạp hết côn, gạt sang số kế tiếp, nhả côn mượt rồi thêm ga. Chân côn rời hẳn bàn đạp sau khi sang số xong. Tay về vô lăng, không để tay nghỉ trên cần số.
- Trên mô hình: vì sao vòng tua tụt khi lên sốGài số 1 rồi số 2 trên mô hình. Cặp số 1 có tỉ số khoảng 3,62, cặp số 2 khoảng 1,86: ở cùng tốc độ bánh xe, trục sơ cấp (và động cơ) chỉ còn quay khoảng một nửa. Ống gài 1–2 trượt từ bánh răng số 1 sang số 2.
- Số 3, 4: khoảng cách vòng tua ngắn hơnTừ số 3 (khoảng 1,22) lên số 4 (khoảng 0,94), vòng tua chỉ tụt khoảng 1/4. Vì vậy ở số cao bạn có thể lên số ở vòng tua thấp hơn một chút mà máy vẫn không ì. Bộ đồng tốc 3–4 làm việc tương tự bộ 1–2.
- Số 5: chạy đều đường trườngSố 5 (khoảng 0,71) là số vượt tốc: vòng tua thấp ở tốc độ cao, tiết kiệm xăng khi chạy đều. Muốn vượt xe khác, giữ số 5 thì xe tăng tốc chậm; về số 4 trước khi vượt sẽ có lực hơn.
- Về số đúng cáchPhanh giảm tốc trước, khi tốc độ đã phù hợp mới đạp hết côn, về số thấp hơn một cấp, nhả côn mượt. Nếu nhả côn xong máy rú lên và xe chúi, bạn đã về số khi xe còn quá nhanh. Không về thẳng số 1 khi xe còn chạy nhanh. Không về số thấp đột ngột ở tốc độ cao, nhất là trên đường trơn: bánh trước có thể mất bám.
- Thử trên mô phỏngTrên trang /meo-sua-xe/mo-phong/hop-so-san, tăng tốc ở số 1 rồi lên số ở các mức vòng tua khác nhau và xem kim tụt bao nhiêu. Thử lên số quá sớm để thấy máy kéo yếu, rồi thử về số khi xe đang nhanh để thấy vòng tua vọt.
Dấu hiệu nhận biết
- Máy rung, ì, xe gằn khi đạp ga ở số cao tốc độ thấp
- Máy gào to, kim vòng tua gần vạch đỏ mà vẫn chưa lên số
- Xe chúi mạnh, máy rú lên khi về số rồi nhả côn
- Hay phải về số liên tục khi lên dốc vì xe hụt hơi
Khi nào tự xử lý, khi nào ra gara?
Kiểm tra nhanh
Kiến thức tham khảo, không thay thế kiểm tra của kỹ thuật viên. Mô hình 3D minh hoạ một chiếc xe điển hình, vị trí chi tiết trên xe của bạn có thể khác — xem sổ hướng dẫn sử dụng. Nguồn: 7 điều cần ghi nhớ để lái xe số sàn mượt mà, hiệu quả (oto.com.vn) · 9 thói quen lái xe sai lầm trên xe số sàn (oto.com.vn) · 6 thói quen không tốt của 'tài mới' khi lái xe số sàn (Thanh Niên)